Anasayfa  |   İletişim  | AR - EN
Osmanlı-Malay Dünyası Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi
Bize Ulaşın
Mesajınız
Bize Ulaşın

MALEZYA

Bir Güneydoğu Asya ülkesi olan Malezya, Ekvator çizgisinin kuzeyinde, birbirine sınırı olmayan iki bölgeden oluşmaktadır: Batı Malezya (Malaysia Barat) da denilen Malay Yarımadası (Semenanjung Malaysia) ve Brunei Adasında bulunan Güney Malezya (Malaysia Timur). Ülkenin başkenti olan Kuala Lumpur, ülkenin batı bölgesinde, sahil kesimine 40 kilometre uzaklıkta olup, ülkenin idari merkezi olan Putrajaya ise başkentin güneyine 25 kilometre uzaklıktadır.

Commonwealth, Milletler Topluluğu’nun bir üyesi olan Malezya, daha önce İngiliz sömürgesi altında idare edilmiş olan farklı bölgelerin bir araya gelerek siyasi bir birliktelik oluşturması sonucunda kurulmuştur. 16 Eylül 1963 yılında kurulduğunda, bugünkü Malay Yarımadası, Singapur Yarımadası, Brunei Adası’nda bulunan Sarawak ve Sabah bölgelerini de toprakları içerisinde bulunduran Malezya, Ağustos 1965 yılında Singapur’un federasyondan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesiyle birlikte günümüzdeki sınırlarına sahip olmuştur.

 

Ülke Toprakları

Malezya Yarımadası, Malay Yarımadası’nın güney kesiminin çoğunu kaplamaktadır. Kuzeyde 480 km. kara sınırını paylaştığı Tayland ile komşudur. Güneyde, yarımadanın ucunda Malezya’nın ayrı bir köprüyle bağlı olduğu Singapur Ada Cumhuriyeti bulunmaktadır. Güneybatıda ise, Malakka Boğazı üzerindeki Sumatra Adası’nda, Endonezya bulunmaktadır. Doğu Malezya ise ülkenin en büyük iki eyaletinden oluşmaktadır; Sarawak ve Sabah. Bu iki eyalet, Güney Çin Denizi tarafından yaklaşık 640 km. bir mesafe ile Malezya Yarımadasından ayrılmakta olup, Borneo Adası’nın kuzeyinde adanın yaklaşık 1/4’ü üzerinde bulunmaktadır. Brunei Sultanlığı’nın etrafı Sarawak ile çevrili durumdadır.

 

İklim

Hem Malezya Yarımadası hem de Malezyanın diğer adaları aynı tropik enlemlerde bulunur ve benzer hava akımlarından etkilenirler. Kuzeydoğu ve güneybatı musonları etrafında , yüksek sıcaklık ve nem, şiddetli yağışlar vardır. Malezya ekvatoral bir iklime sahip olmasına rağmen, topoğrafik konfigürasyonu ve düz kuşatılmış kıyı ovaları olan merkezi dağlık göbekleri deniz iklimi etkilerinin içe nüfuz etmesini kolaylaştırmaktadır. Musonlar ise iklimi daha da değiştirmektedir. Sıcaklıklar yıl boyunca eşit olarak yükselir. Yarımada'da, çoğu alçak bölgeler ortalama 27 ° C sıcaklıktadır. Doğu Malezya'daki kıyı bölgelerindeyse, minimum sıcaklık dereceleri yaklaşık 23 ° C, maksimum sıcaklık 32 ° C civarındadır; içerideki yüksek bölgelerde ise sıcaklıklar daha düşüktür.

 

Etnik Gruplar ve Diller

Malezya halkının önemli bir çoğunluğu Malay Yarımadası’nda kalan Batı Malezya’da yaşamaktadır. Malezya nüfusu önemli bir etnik, dilsel, kültürel ve dinsel çeşitliliğe sahiptir. Bu çeşitlilik içerisinde, idari amaçlar gözetilerek, bumiputra olarak adlandırılan ve Malayları da kapsayan yerel halk ile non-bumiputra olarak adlandırılan çoğunlukla Çin ve Güney Asya kökenli göçmen topluluk arasında önemli bir ayrım yapılmıştır.

Malay Yarımadası ve Brunei Adası’nın kuzey kıyıları, deniz ticaretinin önemli noktalarında bulunmaları nedeniyle tarih boyunca Asya Kıtası’nın birçok bölgesinden gelen insanların buluşma noktaları olmuştur. Bu durum Malezya nüfusunun etnik olarak diğer tüm Güney Asya nüfuslarında olduğu gibi, kompleks bir yapıya sahip olmasına neden olmuştur. Bahasa Malaysia (önceki adı Bahasa Melayu) bu çeşitli etnik toplulukları bir araya getiren Malezya’nın resmi dilidir. Malezya’da yaşamakta olan çoğu topluluğun konuştuğu bu dil ayrıca resmi ilk ve ortaöğretim kurumlarının da eğitim dilidir.

 

Malezya Yarımadası

Genel olarak Malezyalılar dört gruba ayrılabilir. Bölgedeki görünüş düzeylerine göre,  aralarında çeşitli “Orang Asli” (Asli Unsur) yerli halklar, Malaylar, Çinliler ve Güney Asyalılar bulunmaktadır. Buna ek olarak, az sayıda Avrupalı, Amerikalı, Avrasyalı, Arap ve Taylandlı vardır. Orang Asli en küçük grubu oluşturur ve etnik olarak Malay lehçesini konuşan Jakun ve Mon-Khmer dil ailesinin dillerini konuşan Semang ve Senoi olarak sınıflandırılabilir.

 

Sarawak

Doğu Malezya’nın nüfusu, etnografik açıdan Malezya Yarımadası'ndan daha da karmaşıktır. Sarawak ve Sabah'daki durumu basitleştirmeye meyilli olan hükümet, resmi olarak bu iki devletin düzinelerce  etnolinguistik gruplarından sadece bazılarını tanımaktadır. Sarawak'taki ana etnik gruplar, eyalet nüfusunun dörtte birinden fazlasını oluşturan yerli bir grup olan İban (Sea Dayak)’dır, onu Çin, Malay, Bidayuh (Land Dayak) ve Melanau izlemektedir. Birçoğu toplu olarak Orang Ulu (Yükselen Halk) olarak adlandırılan bir dizi başka halk, önemli bir azınlık oluşturmaktadır. Sarawak'ın çeşitli yerli halkları, farklı Avustronezya dillerini konuşmaktadır.

 

Sabah

Sabah da sürekli olarak değişim içinde olan karışık bir halka sahiptir. Kabaca eşit sayıda nüfusun yarısını oluşturan en büyük gruplar Kadazan (Dusun veya Kadazan Dusun olarak da bilinir), Bajau ve Malaylardır. Yerli halklar, örneğin Murut, Kedayan, Orang Sungei ve Bisaya, devletin yerleşik halklarının da önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Çinliler, Avrupalılar, Avrasyalılar, Endonezyalılar, Filipinliler ve Güney Asyalılar geri kalan nüfusu oluşturmaktadır.

 

Eğitim

Federal Hükümet bütçesinin büyük bir çoğunluğunu eğitime ayırmakta ve halka, ücretsiz ilk ve orta öğretim imkanı sağlamaktadır. Sadece 6 senelik (6 yaşından itibaren) ilk öğretim zorunlu olmasına rağmen çoğu çocuk orta öğretimi de almaktadır. Ortaokulun ilk bölümü 3 yıllık ve devamında ise 4 yıllık bir bölümden oluşmaktadır. Öğrenciler ortaokulun ikinci bölümünde teknik veya mesleki (kesin bir akademik program takip etmek yerine) bir okula kayıt olabilirler.

20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyılın başlarında yükseköğrenime devam eden öğrenci sayısı hızla artmıştır. Ülke, üniversiteler, öğretmen yüksekokulları ve uzmanlık alanına göre çeşitli özel ve kamu kuruluşlarından oluşan onlarca kurum tarafından sağlanan çeşitli eğitim imkanları sunmaktadır. En çok tercih edilen yükseköğrenim kurumları arasında, Kuala Lumpur’daki Malaya Üniversitesi (1962), Penang’daki Malezya Bilim Üniversitesi (1969), Bangi’deki Malezya Ulusal Üniversitesi (1970) ve Kuala Lumpur’daki Uluslararası İslam Üniversitesi (1983) gösterilebilir. 1990’lı yılların ortalarından itibaren ise Sarawak ve Sabah kentlerinde büyük devlet üniversiteleri kurulmuştur.  

 

Din

Malezya nüfusunun ortalama %60’ı Müslümandır ve İslam Malezya’nın resmi dinidir. İslam dini ayrıca, anayasaya göre, bir Malayı Malay olmayandan ayıran en önemli faktörlerden biridir çünkü anayasaya göre tüm Malaylar Müslümandır. Pakistanlılar da çoğunlukla Müslümandır. Malezya’da yaşayan Çin nüfusunun ise egemen bir dini yoktur. Çinli nüfusun çoğunluğu Konfisyüçlük akımının ahlaki öğretilerini benimsemekte, bir kısmı da Budizm ya da Taoizm gibi inançları takip etmektedir. Küçük bir kısım ise Hristiyandır. Hintli ve Sri Lankalı toplulukların çoğunluğu Hinduizm inancına göre hayatlarını devam ettirirken, bazı Hindistanlılar Hristiyanlığı benimsemiştir. Hindistan’ın Punjab bölgesinden gelen Sihler ise çoğunlukla kendi dinleri olan Sihizm’e inanmaktadırlar.

 

Ekonomi

Malezya ekonomisi, 1970'ten itibaren başta hammadde (kauçuk ve kalay) ihracatı olmak üzere birçok ekonomik faaliyet ile, Güneydoğu Asya'daki en güçlü, en çeşitlendirilmiş ve en hızlı büyüyen ekonomiye dönüşmüştür. Birincil üretim önemini korumaktadır. Kauçuk ve palmiye yağı üretiminde önemli bir üretici konumunda olan ülke, önemli oranda petrol ve doğal gaz ihraç etmekte ve aynı zamanda dünyanın en büyük ticari kereste tedarikçilerinden biri olma özelliğini korumaktadır. Malezya giderek artan bir şekilde, ekonomik büyümesini hızlandırmak için, ihracata yönelik imalatın arttırılması üzerinde yoğunlaşmıştır. Malezya, nispeten ucuz fakat eğitimli bir iş gücünün, gelişmiş altyapı, siyasi istikrar ve düşük değerli bir paranın karşılaştırmalı avantajlarını kullanarak, özellikle Japonya ve Tayvan'dan önemli miktarda yabancı yatırımcı çekmeyi başarmıştır.

 

Kaynaklar

Malezya maden kaynakları açısından zengin bir ülkedir. Madencilik (petrol çıkarma dahil),  iş gücünün yalnızca küçük bir bölümünü kullanmasına rağmen, gayri safi yurt içi hasılanın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Ana metalik cevherler kalay, boksit (alüminyum), bakır ve demirdir. Ülkede bulunan küçük cevherler arasında manganez, antimon, civa ve altın mevcuttur. Kalay, yarımadanın doğu kıyısında daha küçük tortularla Malezya Yarımadası'ndaki Ana Menzil'in batı yamacındaki alüviyal çökellerde bulunur; üretimi, 20. yüzyılın ortalarında ülkenin ekonomik kalkınmasının temel direklerinden birini oluşturmuştur. Malezya'nın boksit üretimi yarımadanın güney ucunda Johor yakınlarında yapılırken, ülkenin bakır rezervi Batı Sabah'ta bulunmaktadır.

Malezya'nın en değerli maden kaynakları petrol ve doğalgaz rezervleridir. Ham petrol, rafine edilmiş petrol ve daha yakın bir zaman önce sıvılaştırılmış doğal gaz ile birlikte ülkenin hammadde ihracat gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Neredeyse tüm önemli petrol ve gaz alanları yarımadanın doğu kıyılarında, Sarawak'ın kuzeydoğu kıyılarında ve Sabah'ın batı kıyılarındaki açık deniz bölgelerindedir.

 

Finans

Malezya aktif ve büyümekte olan bir finansal sektöre sahiptir, bu sektör hükümet politikalarıyla yabancı yatırımı, rekabeti ve kamu kurumlarının özelleştirilmesini teşvik etmektedir. Bankacılık ve sigortacılık Bank Negara Malaysia tarafından düzenlenmektedir, banka ülkenin para birimi olan Malezya Ringiti basmaktadır. Devlet çeşitli bankacılık faaliyetlerine izin vermektedir, bunlara yarı kamu bankalarının yürüttüğü İslami finans ilkeleri de dahildir. 1990’dan itibaren Labuan Adası’nda, Sabah’ın güneybatı kıyısında kurulan uluslararası finans merkezi hizmet vermekte ve burada bulunan Düzenleme Kurumu denizaşırı bankacılık lisansı çıkartmaktadır. Kuala Lumpur ticaret borsasına ve menkul kıymetler borsasına sahiptir.

 

Ticaret

Malezya'nın ihracat yapısı, 20. yüzyılın son on yılında, kauçuktan ve kalaydan üretilen malların 21. yüzyılın başında tüm ihracat kazançlarının yarısından fazlasını oluşturduğu bir ülkeye dramatik biçimde dönüşmüştür. Elektrikli ve elektronik ürünler, ihraç edilen malların en büyük bölümünü oluşturmaktadır. Ancak ihraç edilen mallardan palmiye yağı ve kauçuk önemini korumaktadır. Elektronik parçalar, makineler ve diğer imalatlar ithal edilen mallardır. Malezya’nın başlıca ticaret ortakları Japonya, Singapur (bölgedeki bağlantı noktası olma özelliğine sahiptir), Amerika ve Çin’dir. Diğer tanınmış ortaklar ise Tayland, Tayvan ve Güney Kore'dir. Malezya, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) ve Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) bağlıdır. 

 

Siyasal Sistem

Daha çok sembolik ve devlet başkanı sıfatına sahip kral tarafından yönetilen Malezya’da yönetim sistemi Federal Anayasal Monarşi’dir. Bu sistemde kral, Yang di-Pertuan Agong (en üst rütbeli yönetici) sıfatıyla, görev süresi 5 yıl olmak suretiyle, verasete dayanan krallıklar ile yönetilen dokuz devletin idarecileri arasından seçilir. İngiltere’den bağımsızlık ilanının ardından, 1957 yılında hazırlanan ve yürürlüğe giren Malezya Anayasası’na göre, bugün Malay Yarımadası’nda bulunan devletler çift meclisli bir yapıyı oluştururlar; Dewan Negara denilen Senato Üst Meclisi ve Dewan Rakyat denilen Temsilciler Meclisi ise Alt Meclisi ifade eder.

En üst rütbeli idari makam olan kral, Temsilciler Meclisi üyeleri arasından başbakanı atar. Başbakanın tavsiyesiyle ile kabineyi oluşturan diğer bakanların atamasını yapar. Bakan sayısı belli olmamakla birlikte tüm bakanlar federal meclisin üyesi olmak zorundadırlar. Federal Hükümet bunun haricinde, bağımsız bir yargıya ve de siyasi olarak tarafsız hareket eden bir sivil servise de sahiptir.

 

Yerel Yönetimler

Malezya 13 devlet ve 3 federal bölgeden oluşmaktadır. Her bir devletin kendine ait yazılı anayasası, yasama meclisi, bu meclise karşı sorumlu olan yürütme kurulu ve başbakanı bulunmaktadır. Başkent Kuala Lumpur, idare merkezi Putrajaya ve Doğu Malezya kıyılarına yakın Labuan Adası’nı içinde bulunduran federal topraklar diğer 13 devletle aynı statüye sahip olmakla birlikte birbirinden ayrı anayasal sistemleri ya da devlet başkanları yoktur.

 

Yarımada devletlerinin çoğunluğu veraset ile idare edilmektedir. Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Perak, Selangor ve Terengganu devletlerinde idareci “Sultan”, Perlis devletinde idareci “Raja” ve Negeri Sembilan devletinde ise idareci “Yang di-Pertuan Besar” olarak ifade edilir. Malaka, Penang Adası, Sarawak ve Sabah’ta ise yöneticiler atama yoluyla iş başına gelir. Bir devlet yöneticisi hükümetin tavsiyelerine göre hareket eder. Anayasa, her 5 yılda bir yapılan federal parlamento seçimlerini ve devlet yasama organlarına ilişkin seçimleri düzenler.


Craig A. Lockard, ooi Jin Bee, Thomas R. Leinbach, Zakaria Bin Ahmad, "Malaysia" Encyclopædia Britannica, inc. Ocak 2017. 




Kurumsal
E-Posta
İnsan
Kaynakları
SKS
FSM
Otomasyon
International Relations
FSM SEM
ALUTEAM
KURAM
FSM
TÜMER
Kariyer
Merkezi
. . .